ΤΟ ΣΚΟΥΡΙΑΣΜΕΝΟ ΧΡΥΣΑΦΙ ΠΟΥ ΔΙΧΑΖΕΙ

IMG_1447

Περπατώντας στις Σκουριές, πριν ακόμη φτάσουμε να δούμε έστω και ένα μέρος του γιγάντιου χρυσορυχείου καταμεσής του αρχέγονου δάσους, ένιωθα τον θυμό του βουνού. Την ένταση του χώματος που βιάστηκε. Στην υγρασία του έβλεπα τα δάκρυα που προσπαθούν να επουλώσουν τις πληγές του. Σαν τις πληγές που αισθάνθηκα ότι προσπαθεί να επουλώσει αυτός ο τόπος. Από την Αρναία μέχρι την Ιερισσό. Είτε οι κάτοικοι είναι υπέρ, είτε κατά της επένδυσης της El Dorado Gold, που την προηγούμενη εβδομάδα ανακοίνωσε ότι είναι έτοιμη να αποχωρήσει από την Χαλκιδική.

Φτάνοντας στην πλατεία της Ιερισσού, Σάββατο μεσημέρι, την πετυχαίνουμε άδεια. «Και δεν βλέπω και καφενείο» λέω στον Μηνά Κωνσταντίνου. Στο καφενείο γνωρίζεις τους ντόπιους, εμπλέκεσαι συναισθηματικά και μαθαίνεις για τον τόπο.

Αντ’αυτού βρήκαμε ένα γεμάτο ουζερί. Οι μεζέδες μύρισαν ως έξω την ώρα που πλησιάσαμε την πόρτα. Η απάντηση που λάβαμε όμως όταν ζητήσαμε τραπέζι ήταν αρνητική. Δυο φορές. Φοβήθηκα ότι δεν θέλουν «ξένους» στο μαγαζί μετά από όλα όσα έχουν γίνει στο χωριό τα τελευταία τρια χρόνια. Διαπιστώνοντας, βέβαια, οι καταστηματάρχες πως κάτι τέτοιο εκλαμβάνουμε, έσπευσαν να διασαφηνίσουν ότι στο χώρο δίνεται ο καφές ενός μνημοσύνου. Αποχωρούμε πάραυτα σε ένδειξη σεβασμού δεσμευόμενοι ότι θα γυρίσουμε αργότερα.

Γιατί όμως να εκλάβει κανείς ότι ο «ξένος» είναι ανεπιθύμητος στην Χαλκιδική; Ειδικά σε εκείνο το μέρος όπου συρρέει ένα σωρό ξένος κόσμος προκειμένου να επισκεφθεί το Άγιο Όρος; Την απάντηση δεν αργήσαμε να την πάρουμε.

Ο πλούτος διχάζει. Ο χρυσός είναι πλούτος. Άρα ο χρυσός διχάζει. Αυτό είναι ένα εύκολο σόφισμα για να αποδώσει κάποιος την κατάσταση που επικρατεί στα χωριά του Δήμου Αριστοτέλη. Όμως το πρόβλημα είναι βαθύτερο. Οδηγώντας προς και από την Ιερισσό περάσαμε από τόπους που οι κοινωνίες τους με πάθος προσπαθούσαν να διατυμπανίσουν την θέση τους απέναντι στα μεταλλεία.

Το πάθος αυτό ωθούμενο από τα συμφέροντα της κάθε κοινότητας οδήγησε σε έναν «εμφύλιο», όπως μας λένε ο Γιώργος και ο Χρήστος, κουνιάδοι, που λειτουργούν μια ψησταριά στην πλατεία της Ιερισσού.

Εξηγούν οι δυο τους ότι πλέον υπάρχουν περιπτώσεις που δεν μιλούν μεταξύ τους πατέρας και γιος. Που φίλοι κολλητοί δεν κάνουν πια παρέα. Που κάποιοι δεν βγαίνουν από το σπίτι τους ή κοιτούν πάνω από τον ώμο τους όταν επισκέπτονται μια δημόσια υπηρεσία που έχει έδρα σε άλλο χωριό. Που ένας λαχανάς εκδιώχθηκε από την λαϊκή αγορά στο Στρατώνι. «Μην έρθεις ξανά. Και εάν έρθεις να ξέρεις ότι κανείς δεν θα ψωνίζει από εσένα. Έτσι του είπαν επειδή ήταν από την Ιερισσό και κατά της επένδυσης», αναφέρουν.  Περιγράφουν ότι δεν έχουν κάτι με τους γείτονες, όμως, αδυνατούν να καταλάβουν πως για εκείνους προέχει «η δουλειά από την υγεία».

IMG_1422

«Και να σας πω κάτι;» λέει ο Γιώργος πριν συνεχίσει ευθύς αμέσως: «Να φύγει η επένδυση. Να φύγει και να μην έρθει ξανά. Να επιστρέψουμε στον τουρισμό. Από την μια η εταιρία, από την άλλη όσοι διαφωνούν. Αισθανόμαστε ότι μας χτυπάνε από δυο πλευρές», λέει κουνώντας τα χέρια του πάνω κάτω σαν να είναι τα σφυριά που τους χτυπάνε. «Όμως εμείς, που ελπίζουμε να φύγουν οι Καναδοί από τον τόπο μας δεν κρατάμε προς το παρόν μικρό καλάθι. Κρατάμε μια μικρή δαχτυλίθρα», προσθέτει με μια νότα απαισιοδοξίας στο βλέμμα του.

IMG_1421

Η απαισιοδοξία του προέρχεται και από την απογοήτευση που τους προκάλεσε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, από την οποία περίμεναν να αλλάξει τα πράγματα στον τόπο τους, όπως είχε δείξει ότι έχει την πρόθεση. Όμως πηγάζει και από την εμπειρία, που δεν θέλουν να επαναληφθεί. «Ξέρεις τι είναι να σπάνε τις πόρτες οι αστυνομικοί μέσα στην μαύρη νύχτα και να συλλαμβάνουν κόσμο; Να λένε στο παιδί θα κάνεις πολύ καιρό να δεις τον πατέρα σου; Ξέρεις τι είναι να ξυπνάς μέσα στην μαύρη νύχτα επειδή χτυπάνε οι καμπάνες του χωριού;» «Δεν ξέρω», θέλω να του απαντήσω, αλλά δεν θεωρώ ότι με παίρνει.

Αντίστοιχα βιώματα έχουν και ο Νίκος και ο Στέλιος, που λειτουργούν το ουζερί – στο οποίο καταφέραμε να πάμε αργότερα. Για συγγενείς τους έχει οριστεί μάλιστα και δικάσιμος ημερομηνία, καθώς πρωτοστατούσαν στο κίνημα κατά της εξόρυξης. «Δεν θέλουμε κανένας να χάσει το μεροκάματό του», εξηγεί κατηγορηματικά ο Στέλιος. «Όμως θέλουμε να καταλάβουν όλοι ότι εάν η επένδυση δεν σταματήσει, τότε θα πεθάνουμε όλοι από καρκίνο», προσθέτει. Ο υδροφόρος ορίζοντας της περιοχής περνά ακριβώς κάτω από το ορυχείο των Σκουριών. Οι κάτοικοι έχουν διαπιστώσει ότι το νερό της βρύσης πλέον είναι πλούσιο… σε κυάνιο και αρσενικό. Γύρισα το βλέμμα και κοίταξα ασυναίσθητα τα τραπέζια όπου κάθονταν οι άλλοι πελάτες του ουζερί. Όλοι είχαν από ένα εμφιαλωμένο μπουκάλι νερού.

Το ίδιο βράδυ, όπως και το άλλο πρωί, στην Ιερισσό οι κάτοικοι είχαν οργανώσει εκδηλώσεις. Ενημέρωση του κοινού από καθηγητές ΑΕΙ για τα αποτελέσματα μελέτης γύρω από την επένδυση και συγκέντρωση διαμαρτυρίας απέναντι στην εταιρία εξόρυξης χρυσού. Και οι δυο μαζικότατες.

Τουλάχιστον ανησυχητικά τα όσα ειπώθηκαν από τους ακαδημαϊκούς και σε μεγάλο βαθμό ικανά να ξεσηκώσουν ολόκληρη κοινωνία απέναντι σε ό,τι απειλεί την επιβίωσή της. Αλλά αυτά σας τα εξηγήσει καλύτερα αύριο ο Μηνάς που κρατούσε σημειώσεις. Εγώ είχα μείνει να θαυμάζω ένα σύνολο ανθρώπων, που παρότι έχει αποκλειστεί σε ένα αδιέξοδο, γεωγραφικό και οικολογικό, επιμένει να θέλει να βρίσκεται σε εγρήγορση για ένα καλύτερο μέλλον. Ακόμη και αν δεν είναι κανείς εκεί για να δει την αντίδρασή του.

σκουριές 1Από την άλλη πλευρά δεν είναι εύκολο να παραβλέψεις ή να προσπεράσεις αψήφιστα το δικαίωμα κάποιου στην εργασία. Τα χωριά βορειότερα της Ιερισσού, όπως η Παλαιοχώρα, το Νεοχώρι και η Αρναία, που καλωσορίζουν τον ταξιδιώτη με ένα πανό που γράφει με διάφορους τρόπους ότι τάσσονται υπέρ της επένδυσης των μεταλλείων, κατοικούνται κατά κύριο λόγο από ανθρώπους που εργάζονται στην El Dorado.

Όμως από τον Πολύγυρο και νοτιότερα μέχρι τους παραθαλάσσιους οικισμούς αισθάνεσαι σαν να βρίσκεσαι σε ένα μεγάλο μνημόσυνο. Η κατήφια είναι έκδηλη. Το παράπονο σαφές και από τις δυο πλευρές. Εξάλλου, οι μόνοι στην Χαλκιδική που δεν μπορούν να φωνάξουν το σύνθημα «δικά μας είναι τα βουνά, δικά μας είναι τα νερά», είναι οι Καναδοί επενδυτές.

Τρια χρόνια μετά τις πρώτες συγκρούσεις στην Χαλκιδική για το ορυχείο των Σκουριών, το αποτέλεσμα δεν είναι η καταστροφή του πρασίνου ή η μόλυνση των υδάτων. Τρια χρόνια μετά τις πρώτες συγκρούσεις το αποτέλεσμα είναι η έχθρα μεταξύ των κατοίκων.

Φεύγοντας, με τον Μηνά διαφωνήσαμε έντονα συζητώντας τα όσα είδαμε. Τέτοιο είναι το κακό που σου προκαλεί το σκουριασμένο χρυσάφι. Δεν απορώ, λοιπόν, γιατί έχει διχάσει έναν ολόκληρο νομό.


 

Διαβάστε το δεύτερο μέρος του οδοιπορικού μας, όπου ο Μηνάς Κωνσταντίνου λέει πως «ότι λάμπει δεν είναι χρυσός, είναι όμως Ιερισσός».

 

 

 

 


 

DSCN1361Διαβάστε ακόμη, αύριο πως φτάσαμε εδώ (βλ. φωτό) και τι συνέβη.

ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΣ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ