ΣΠΑΣΑΜΕ ΠΙΑΤΑ ΣΤΑ ΜΠΟΥΖΟΥΚΙΑ ΕΝ ΕΤΕΙ 2016

IMG_1287

Γράφουν: Ρένα Ζήση & Νίκος Μίχος

 

Μια βραδιά των γιορτών βρεθήκαμε να κατευθυνόμαστε προς τα «πιο αυθεντικά μπουζούκια που έχεις πάει». Έτσι ήταν η περιγραφή. Πώς να αρνηθείς την πρόταση; Ακόμη και αν δεν σ’αρέσουν αυτοί οι χώροι, στο άκουσμα ότι θα δεις τον πιο αυθεντικό πείθεσαι. Έστω και από περιέργεια. Έτσι, φτάσαμε, αργά τη νύχτα, έξω από το θρυλικό «Φάληρο» ή «Φαληράκι» για τους πιο μυημένους. Η φωτεινή επιγραφή εκτός από το όνομα έγραφε «από το 1955».

Έχει ιστορία, λοιπόν. Όσες είχαμε ακούσει ήταν ηρωικές. Ζητήσαμε μερικές ακόμη, λίγο πριν γράψουμε το άρθρο. Μας τις είπαν, όπως είπαν επίσης πως «ότι γίνεται τη νύχτα στο Φάληρο, μένει εκεί». Σεβόμαστε αυτές τις επιλογές των άλλων.

Με τη χρονολογική σειρά μας μπαίνουμε και εμείς μέσα στο πολυγωνικό ισόγειο κτίριο ανοίγοντας μια ξύλινη παλαιομοδίτικη πόρτα. Βρεθήκαμε στο φουαγιέ. Ψηλός πάγκος υποδοχής, ξύλινος επίσης. Από πίσω ταπετσαρία σε όλο τον τοίχο ριγέ. Και κρεμάστρες. Πολλές. Κάποτε αυτές θα φιλοξενούσαν δεκάδες παλτό. Στον πλαϊνό τοίχο δυο μονές πόρτες. Ξύλινο -καμία έκπληξη πλέον- κούφωμα και περίγραμμα της πόρτας και τζάμι θολό στο κύριο σώμα. Η μια εκ των δυο είναι στολισμένη. Ανοίγουμε αυτή και περνάμε στον κυρίως χώρο. Ένα χαστούκι αισθητικής στο πρόσωπο. Δυνατό. Και το χαστούκι και το ντεκόρ. Και ολίγον τι κάλτ. Το ντεκόρ.

IMG_1300

Όλα σε ένα κόκκινο του μήλου – ή τουλάχιστον έτσι δείχνουν στο ημίφως. Κοιτάζουμε το χώρο και ύστερα την πίστα όπου η τραγουδίστρια φοράει -ή δεν φοράει αναλόγως με τα μέτρα και σταθμά του καθενός- ένα κόκκινο δίχτυ με λίγη κόκκινη επένδυση από μέσα στα επίμαχα σημεία. Την ακουστική δεν την πιάνουμε καθόλου στο κείμενο. Εξάλλου και στα «καλύτερα» μπουζούκια της Αθήνας χάλια είναι.

Ο κουστουμαρισμένος μετρ έρχεται απευθείας και μας συναντά στο διάδρομο. Με εξαιρετική ευγένεια μας εύχεται καλή χρονιά και χρόνια πολλά. Ύστερα, αφού μας δείχνει τα διαθέσιμα τραπέζια, μας αφήνει να διαλέξουμε το κατά τα γούστα μας καλύτερο. Εξάλλου, περί γούστων ο λόγος μέσα στο μαγαζί. Κάτι τέτοιο πιάσαμε από τους στίχους του τραγουδιού.

IMG_1294

Περπατώντας στο κόκκινο χαλί που οριοθετεί το διάδρομο ανάμεσα στα τραπέζια πατάμε πάνω σε σπασμένα πιάτα. Εδώ δεν έχει γαρίφαλλα. Εδώ είναι old school. Εδώ έχει πιάτα. Όλα είναι σαν ελληνική ταινία, μόνο που οι θαμώνες δεν έχουν μαζί τους σφυράκι και τα πάντα δεν είναι ασπρόμαυρα ή γκρι. Βέβαια, ούτε τότε θα ήταν, αλλά δεν υπήρχε έγχρωμο φιλμ. Δεν πειράζει όμως, γιατί η αξία είναι σε αυτό που βλέπεις την κάθε φορά. Και στο Φάληρο βλέπεις πολλά.

IMG_3127Καθίσαμε και μας σέρβιραν -επίσης αλά παλαιά- τα ποτά. Ξεχωριστά το ποτήρι με το ποτό και ξεχωριστά ο πάγος. Τσουγκρίσαμε, ήπιαμε και αφεθήκαμε στην παρατήρηση.

Σχολιάζαμε εντόνως την χριστουγεννιάτικη διακόσμηση στους τοίχους -πλαστικά τυπωμένα ανάγλυφα αγιοβασιλάκια και χριστουγεννιάτικα δέντρα, ξεχασμένα από τα ‘90s, και τίποτα άλλο- όταν ένας γιος της γερακίνας σηκώθηκε να χορέψει μερακλωμένος ένα ζεμπέκικο. Ωραίος τύπος και ωραίο ζεμπέκικο. Πιο συγκλονιστικός όμως ο θόρυβος από τριάντα περίπου πιάτα να σπάνε στα πόδια του. Τα έσπασε ένας φίλος του.

Δεν αντέξαμε και σπάσαμε και εμείς μερικά. Στα δικά μας πόδια. Για την ακρίβεια στα πόδια των κυριών που μας έκαναν το χατίρι να μας συνοδεύσουν.

IMG_1303

Ο λόγος τώρα στις κυρίες…

IMG_3121Η ατμόσφαιρα ήταν, ομολογουμένως, περίεργη. Αισθανόμασταν παράταιροι, εισβολείς σε έναν κόσμο του χθες, που όμως συνεχίζει να έχει απήχηση στο σήμερα. Η αυθεντικότητα ωστόσο των θαμώνων, οι οποίοι αδιαφορούν για τους τύπους και ξέρουν να διασκεδάζουν με την ψυχή τους, πολύ γρήγορα μας έκανε να αισθανθούμε οικεία. Αφήσαμε, λοιπόν, κατά μέρος, έστω και για λίγο, τους ενδοιασμούς και τις ντροπές με αποτέλεσμα να γίνουμε όλοι μια παρέα που μοναδικό σκοπό είχε να αποτινάξει από πάνω της απογοητεύσεις, καημούς, στενοχώριες, αλλά και να γιορτάσει όσα της έχει χαρίσει η ζωή, που δύσκολα αποδεικνύεται ανοιχτοχέρα.

Η εμπειρία πρωτόγνωρη αλλά ανεπανάλητη. Τα συναισθήματα έντονα και η έκπληξη μεγάλη. Έκπληξη που οφείλεται κατά κύριο λόγο στην παράξενη διάθεση που σε κυριεύει. Τότε, που εντελώς αναπάντεχα τα πόδια αρχίζουν να κουνιούνται ρυθμικά κάτω από το τραπέζι, τα χείλη να ψελλίζουν στίχους παλιών κι αγαπημένων τραγουδιών και οι άκρες των δακτύλων να ακολουθούν τη μουσική.

Σε αυτές βέβαια τις περιπτώσεις, εκτός από το ατμοσφαιρικό σκηνικό, τη «λουλουδού» (αυτό ήταν το όνομά της) που περιφέρεται γύρω από τα τραπέζια περιμένοντας υπομονετικά τη στιγμή που ο στίχος θα γεννήσει πάθη που θα οδηγήσουν στην κατανάλωση της πραμάτειας της, συμβάλλει τα μέγιστα και το αλκοόλ. Γιατί όταν το οινόπνευμα κυλά στις φλέβες σου, οι στιγμές αποκτούν άλλη διάσταση. Έτσι, ακόμη κι αν τα πόδια πόνεσαν απ’ το χορό, η φωνή έκλεισε απ’ τον καπνό, τα μάτια πρήστηκαν απ’ το ξενύχτι, η μέρα ξημέρωσε διαφορετική, με την ψυχή πιο ανάλαφρη. Ευχαριστημένη.

*Για το εκπαιδευτικό του πράγματος:

Το σπάσιμο των πιάτων ξεκίνησε την δεκαετία του 1930 στην Αθήνα και στις υπόλοιπες πόλεις της επαρχίας. Αυτό συνέβη γιατί έως τότε οι θαμώνες συνήθιζαν να πετούν μαχαίρια στα πόδια των τραγουδιστών, γεγονός που κατέληγε σε αρκετούς τραυματισμούς.

PA120470Την περίοδο της Χούντας, οι συνταγματάρχες με τον νόμο περί τεντιμποϊσμού ποινικοποίησαν το σπάσιμο πιάτων. Προβλεπόταν φυλάκιση από έξι μήνες έως πέντε χρόνια για όποιους συλλαμβάνονταν να κάνουν κάτι τέτοιο. Ανάμεσα στους κατηγορούμενους για ξέφρενη διασκέδαση ήταν πολλοί επώνυμοι όπως οι Αριστοτέλης και Αλέξανδρος Ωνάσης, Ομάρ Σαρίφ, και Πέτρος Κουτουμάνος.

Το σπάσιμο των πιάτων φιγουράρει και στην ταινία «Ποτέ την Κυριακή» του Ζιλ Ντασέν. Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, οι μερακλήδες έφταναν να σπάνε μέχρι και 100.000 πιάτα το μήνα. Αυτό είχε βέβαια και θετικό οικονομικό αντίκτυπο στην κοινωνία. Άνοιξαν περίπου 50 βιοτεχνίες κατασκευής γύψινων πιάτων (πιο φτηνά και πιο ασφαλή από τα πορσελάνινα) δίνοντας δουλειά σε περίπου 1000 ανθρώπους.

Την δεκαετία του 1990 το φαινόμενο άρχισε να ξεφτίζει. Συνεπώς, ευτυχώς που υπάρχουν κάποια ελάχιστα πλέον κέντρα σαν το Φάληρο να κρατούν τις… λαογραφικές παραδόσεις ζωντανές!

ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΣ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ