«ΝΤΡΑΜΣ», ΚΙΘΑΡΕΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΣΤΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Lyres tou Ermi

Η κιθάρα του Απόλλωνα, η κιθάρα του Ορφέα, οι “άρπες” της Σαπφούς, οι αυλοί του Πανός, αλλά και το χαλκεόφωνο -τα πρώτα “ντραμς” της ιστορίας, καθώς και πληθώρα μουσικών οργάνων των αρχαίων Ελλήνων φιλοξενούνται στο ισόγειο της Δημοτικής Πινακοθήκης Λάρισας – Μουσείου Γ.Ι. Κατσίγρα. Πρόκειται για 42 ανακατασκευασμένα μουσικά όργανα που προέρχονται από το Μουσείο Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας Κώστα Κοτσανά και το Μουσείο του Αρχιμήδη, που λειτουργούν στην Ηλεία και την Αρχαία Ολυμπία.

Αγαπημένη συνήθεια των αρχαίων Ελλήνων ήταν να δίνουν και μια μυθική διάσταση στα πράγματα -πίσω από κάθε όργανο, λοιπόν, κρύβεται και ένας μύθος. Από τον Πάνα, στον Ερμή και στον Απόλλωνα, τον Ορφέα, κάθε ιστορία έχει την ομορφιά και τη διδαχή της -στοιχεία που αντανακλώνται στην ομορφιά και των ανακατασκευασμένων οργάνων που παρουσιάζονται στην έκθεση. Να σημειωθεί ότι τα εκθέματα συνοδεύονται από εντυπωσιακά λεπτομερείς οδηγίες για την προέλευση και τον τρόπο χειρισμού του κάθε οργάνου, ενώ και το πλήθος τους είναι το ίδιο εντυπωσιακό.

Η κιθάρα του Απόλλωνα

Kithara Apollona

Η κιθάρα του Απόλλωνα

Σύμφωνα με τον μύθο, ο Ερμής, λίγες μέρες μετά τη γέννησή του έδειξε τα πρώτα δείγματα “γραφής” του χαρακτήρα του. Με περισσή πανουργία -και τη βοήθεια της Σελήνης- έκλεψε το κοπάδι βοδιών του αδελφού του, Απόλλωνα, και τα έκρυψε σε μια σπηλιά. Για να μπερδέψει τον Απόλλωνα, έβαλε το κοπάδι με την όπισθεν στη σπηλιά, δηλαδή τα ίχνη από τις οπλές των ζώων έδειχναν ότι το κοπάδι είχε “βγει” από το σπήλαιο -ενώ στην πραγματικότητα ήταν μέσα. Ο Απόλλωνας θύμωσε πολύ όταν ανακάλυψε την απάτη του Ερμή. Ο τελευταίος, για να τον εξευμενίσει, πήρε το καβούκι μιας χελώνας και τα έντερα ενός ταύρου και έφτιαξε την λύρα -δωρίζοντάς την στον Απόλλωνα, ο οποίος στη συνέχεια δημιούργησε την περίφημη κιθάρα.

Όπως αναφέρει το συνοδευτικό επεξηγηματικό σημείωμα της έκθεσης, πρόκειται για μεγαλοπρεπές έγχορδο όργανο με έντονο και βαθύ ήχο που απαιτούσε ιδιαίτερη δεξιοτεχνία και συνόδευε το τραγούδι («κιθαρωδεία») σε μουσικούς αγώνες και άλλες σπουδαίες δημόσιες εκδηλώσεις.

Ο αυλός του Πανός

Ο Αυλός του Πάνα

Ο Αυλός του Πάνα

Η Σύριγξ ήταν Νύμφη της Αρκαδίας, την οποία ερωτεύτηκε και κυνήγησε ο Παν. Για να τον αποφύγει, η Σύριγξ αναζήτησε καταφύγιο στις όχθες του ποταμού Λάδωνα, όπου και με θεία παρέμβαση μεταμορφώθηκε σε καλαμιά. Ο Παν λυπήθηκε μεν, έκοψε δε τα καλάμια κατασκευάζοντας ένα από τα αγαπημένα όργανα των βοσκών, την πολυκάλαμο σύριγξ.

Τα κρόταλα του Ηρακλή

Ένας από τους άθλους που κλήθηκε να φέρει εις πέρας ο Ηρακλής ήταν να εξολοθρεύσει τις Στυμφαλίδες Όρνιθες, ανθρωποφάγα πτηνά, με χάλκινα ράμφη νύχια και φτερά που είχαν βρει καταφύγιο στη λίμνη Στυμφαλία της ορεινής Κορινθίας και λεηλατούσαν την γύρω περιοχή, σκοτώνοντας ανθρώπους, κοπάδια και καταστρέφοντας τις σοδειές.

Τα κρόταλα του Ηρακλή

Τα κρόταλα του Ηρακλή

Ο Ηρακλής έψαχνε έναν τρόπο να τρομάξει τις Στυμφαλίδες, ώστε να βγουν από την πυκνή βλάστηση στη λίμνη και να μπορέσει να τις εξοντώσει. Τη λύση έδωσε η Αθηνά, δίνοντας στον Ηρακλή χάλκινα κρόταλα, σφυρηλατημένα στο εργαστήρι του Ηφαίστου. Με αυτά, ο Ηρακλής έκανε τέτοιο θόρυβο, ώστε οι Στυμφαλίδες να τρομάξουν και να υψωθούν στον αέρα, οπότε και ο ήρωας μπόρεσε να τις χτυπήσει με τα βέλη του.

Η κιθάρα του Ορφέα

Η κιθάρα του Ορφέα

Η κιθάρα του Ορφέα

Ο πατέρας των τραγουδιών, όπως αποκαλείται ο Ορφέας, με την κιθάρα του βοήθησε τους Αργοναύτες να περάσουν από τις Σειρήνες. Ωστόσο, ο πιο γνωστός μύθος για τον Ορφέα αναφέρεται στην αναζήτηση της πολυαγαπημένης του Ευρυδίκης, η οποία πέθανε. Ο Ορφέας συντετριμμένος αποφάσισε να κατεβεί στον Άδη και να ζητήσει από τον Πλούτωνα την επιστροφή στη ζωή της αγαπημένης του. Η μουσική του Ορφέα μάγεψε τον Πλούτωνα και την Περσεφόνη, οι οποίοι δέχθηκαν το αίτημα του μυθικού τραγουδιστή -αλλά με μια προϋπόθεση: μέχρι την έξοδο από τον Άδη, ο Ορφέας δεν θα έπρεπε να κοιτάξει πίσω του να βεβαιωθεί ότι η Ευρυδίκη ακολουθεί. Ο Ορφέας, ωστόσο, δεν άντεξε και “λύγισε” λίγο πριν το τέλος. Η ψυχή της Ευρυδίκης γύρισε πίσω στον Άδη και ο Ορφέας βρέθηκε να τριγυρίζει χωρίς σκοπό πάνω στη γη.

Πέρα από τον μύθο

Η συλλογή των Αρχαίων Μουσικών Οργάνων περιλαμβάνει εντυπωσιακά εκθέματα, όπως το μονόχορδο και το εξάχορδο του Πυθαγόρα, την ομηρική φόρμιγγα, την πανδούρα, τις “άρπες” της Σαπφούς, κύμβαλα, κρόταλα και σείστρα, σάλπιγγες και μουσικούς κώδωνες. Ανάμεσα στα εκθέματα βρίσκεται και το περίφημο “χαλκεόφωνο”, ένα μελωδικό κρουστό που κατασκεύασε ο Ίππασος ο Μεταποντίνος για να καταδείξει τα σύμφωνα διαστήματα -αποτελείται από τέσσερις χάλκινους δίσκους, που τους χτυπούσαν με μια ράβδο. Η έκθεση θα διαρκέσει ως τις 22 Μαϊου.

ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΣ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

DIGITAL CAMERA

ΟΔΗΓΟΣ ΑΙΣΙΟΔΟΞΙΑΣ!

ΠΡΟΣΟΧΗ στους μίζερους! Είναι πολλοί γύρω μας και μας απειλούν. Έχασαν τη ζωή τους και μας παροτρύνουν να κάνουμε το ίδιο. Ποια είναι τα συμπτώματα της μιζέριας; Πού ...