ΚΑΥΣΙΜΑ: Ο,ΤΙ ΑΝΕΒΑΙΝΕΙ, ΔΕΝ ΚΑΤΕΒΑΙΝΕΙ

212438-thumb

…Και, ναι, είναι αυτό που νομίζεις. Το πετρέλαιο πωλείται στα διεθνή χρηματιστήρια στις χαμηλότερες τιμές της τελευταίας 12ετίας κι εσύ απολαμβάνεις μια …«ανάσα» του -13% στα έξοδα για τα καύσιμά σου. Μάλιστα, για να πάρεις αυτή την «ανάσα», χρειάστηκαν και επτά μήνες -το τί ῥεῖ θα σου πει ακριβώς το γιατί.

Δώδεκα χρόνια είχαμε να δούμε χρηματιστηριακές τιμές brent (μπρεντ) και αργού στα 30 δολάρια το βαρέλι. Οι τιμές αυτές λένε –χονδρικά- πόσο εκτιμά η αγορά ότι θα πουληθούν τα πραγματικά προϊόντα πετρελαίου σε ένα x χρονικό διάστημα στο εγγύς μέλλον. Για παράδειγμα, οι χρηματιστηριακές τιμές της Παρασκευής, 22 Ιανουαρίου 2016 έδειχναν πόσο θα πουληθεί το πετρέλαιο τον Μάρτιο του 2016 –τσίμπησαν λίγο είναι αλήθεια, από τα 29 ανέβηκαν στα 31 δολάρια το βαρέλι.

Σε χιλιόμετρα…

IMG_0806Τέτοιες χαμηλές τιμές είχαμε να δούμε από το 2003 –η τιμή brent και αργού ήταν περίπου στα 30-33 δολάρια το βαρέλι. Τότε, η μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης στην Ελλάδα ήταν στα περίπου 75 λεπτά το λίτρο. Με 20 ευρώ, έβαζες πάνω-κάτω 25-26 λίτρα στο ντεπόζιτο κι αν είχες ένα αυτοκίνητο μεσαίου κυβισμού, έβγαζες άνετα περί τα 350 με 400 χιλιόμετρα πέρα-δώθε.

Σήμερα, Ιανουάριο του 2016, brent και αργό πωλούνται και πάλι περίπου στα 30 δολάρια το βαρέλι. Και καταγράφουν 52 εβδομάδες συνεχούς υποχώρησης. Αλλά η μέση τιμή της αμόλυβδης στην Ελλάδα είναι στα 1,3 ευρώ το λίτρο. Αυτό σημαίνει ότι με 20 ευρώ βάζεις περί τα 15 λίτρα στο ντεπόζιτο και βγάζεις δε βγάζεις 200 χιλιόμετρα πριν ανάψει το λαμπάκι…

Τι μεσολάβησε…

Βεβαίως, θα πρέπει να πούμε ότι στα χρόνια που πέρασαν από το 2003 ως το 2016, αυξήθηκε κατακόρυφα ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ) και διπλασιάστηκε ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) στα καύσιμα. Περάσαμε εκείνο το φοβερό καλοκαίρι του 2008 με τις διεθνείς χρηματιστηριακές τιμές του πετρελαίου πάνω από 140 δολάρια το βαρέλι –δεν τολμούσες να ανοίξεις τηλεόραση ή υπολογιστή, έβλεπες παντού graphics με βαρέλια και ανοδικά κόκκινα γραφήματα, ενώ «καπάκι» ήρθε το ακόμη πιο φοβερό φθινόπωρο κι έφερε μαζί τη Lehman Brothers: ο «θώρακας» που φορούσε η ελληνική οικονομία για προστασία απέναντι στη διεθνή κρίση προφανώς υπήρχε μόνον στη φαντασία του Αλογοσκούφη –ακριβώς όπως λεφτά υπήρχαν μόνον στη φαντασία του Παπανδρέου.

Οι εγχώριες τιμές των καυσίμων προσαρμόστηκαν ταχύτατα στην άνοδο των διεθνών τιμών, ζήσαμε τις απίστευτες περιπέτειες με την επιβολή πλαφόν ανώτατης τιμής μόνο στη λιανική πώληση των καυσίμων, BP και Shell εγκατέλειψαν την Ελλάδα, πουλώντας τα σήματα και καταστήματά τους σε ΕΛΠΕ και Motor Oil, ενώ εξισώθηκε ο ΕΦΚ σε πετρέλαιο θέρμανσης και κίνησης, προκειμένου να απαλειφθεί το κίνητρο για λαθρεμπορία. Μπήκε σύστημα ελέγχου εισροών-εκροών, δηλαδή ηλεκτρονικού ελέγχου για το πόσα λίτρα βάζει το πρατήριο και πόσα πουλάει –αλλά μόνον στα πρατήρια. Στο εμπόριο χονδρικής και στα διυλιστήρια δεν έχει μπει ακόμη τέτοιο σύστημα. Με άλλα λόγια, ξέρουμε τι κάνει ο τελευταίος κρίκος της αλυσίδας, αλλά όχι τι κάνει ο πρώτος και ο δεύτερος κρίκος…

Το πιο ακριβό πετρέλαιο…

oil-dropΣύμφωνα με το εβδομαδιαίο δελτίο τιμών καυσίμων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στις 18 Ιανουαρίου 2016, η μέση λιανική τιμή της αμόλυβδης βενζίνης με φόρους στην Ελλάδα ήταν στα 1,357 ευρώ το λίτρο –η τέταρτη πιο ακριβή τιμή ανάμεσα σε 28 χώρες. Χωρίς τους φόρους, η τιμή της αμόλυβδης βενζίνης είναι στα 0,42 ευρώ το λίτρο, κάτι που «ρίχνει» την Ελλάδα στη 12η θέση, στην κατάταξη των 28 χωρών της Ε.Ε. από την υψηλότερη ως τη χαμηλότερη τιμή. Μέχρι και το 2010, η βενζίνη στην Ελλάδα –χωρίς τους φόρους- είχε πάντα μια θέση στην πεντάδα με τις πιο υψηλές τιμές στην Ευρώπη των 28.

Αν όμως εξετάσει κανείς τα στοιχεία για το πετρέλαιο κίνησης, τότε η εικόνα αλλάζει. Στο ίδιο δελτίο της Κομισιόν, αναφέρεται ότι η μέση τιμή λιανικής (με φόρους) του πετρελαίου κίνησης στην Ελλάδα ήταν στα 1,010 ευρώ το λίτρο. Προηγούνται 13 χώρες της ΕΕ που έχουν υψηλότερες τιμές, σε αρκετές περιπτώσεις και υψηλότερους φόρους. Χωρίς τους φόρους, το πετρέλαιο κίνησης στην Ελλάδα έχει την 3η υψηλότερη τιμή μεταξύ 28 χωρών –στα 0,48 ευρώ το λίτρο. Μάλτα και Βουλγαρία έχουν την 1η και 2η θέση αντίστοιχα.

Στα έξι χρόνια ύφεσης της ελληνικής οικονομίας, συντελέστηκε μία σημαντικότατη αλλαγή: η κατανάλωση υγρών καυσίμων κίνησης έχει πλέον, σήμερα, μοιραστεί ισόποσα σε βενζίνη και πετρέλαιο κίνησης, δηλαδή από το σύνολο των οχημάτων που χρησιμοποιούν υγρά καύσιμα, το 50% χρησιμοποιεί βενζίνη και το 50% χρησιμοποιεί ντίζελ κίνησης. Πιο πριν η αναλογία ήταν 80%-20% υπέρ της βενζίνης. Αυτό όμως που είναι το πιο σημαντικό είναι πως η Ελλάδα κάνει πλέον σημαντικές εξαγωγές βενζινών –που αποφέρουν τεράστια κέρδη, αλλά εισαγωγές πετρελαίου, κάτι που εξηγεί τη συγκεκριμένη εξέλιξη των τιμών.

Για το δε πετρέλαιο θέρμανσης, η Ελλάδα καταγράφει τιμές που την κατατάσσουν περίπου στη 10η ή 12η θέση, με και χωρίς φόρους. Αυτό που αξίζει να σημειωθεί είναι πως οι Έλληνες ζεσταίνονται με πετρέλαιο στα 73 λεπτά, ενώ Γερμανοί και Βρετανοί με 44 λεπτά το λίτρο –χωρίς επιδότηση…

Δεν υπάρχουν φαινόμενα αισχροκέρδειας… 

Εξαιρετικό ενδιαφέρον έχει η ανακοίνωση της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου, με ημερομηνία 21 Ιανουαρίου 2016, μετά τις αντιδράσεις των πολιτών. Αρχικά πληροφορούμαστε ότι η υπηρεσία έχει εξετάσει την εξέλιξη των τιμών για το διάστημα από την 1η Ιουλίου 2015 ως τις 31 Δεκεμβρίου 2015. Οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου, όμως υποχωρούν εδώ και 52 εβδομάδες. Βέβαια, πριν τον Ιούλιο, η Ελλάδα ζούσε στον αστερισμό της διαπραγμάτευσης, του έντιμου συμβιβασμού, του δημοψηφίσματος και των capital controls.

Όπως αναφέρει, μεταξύ πολλών άλλων, η Γενική Γραμματεία «κατά την εξεταζόμενη περίοδο, για την απλή αμόλυβδη βενζίνη, οι τιμές platts (διεθνείς τιμές platts των τελικών προϊόντων πετρελαιοειδών ανατολικής μεσογείου (HCIF MED), σε €/λτ μειώθηκαν κατά 35,32% ενώ οι μέσες σταθμικές ex-factory τιμές (τιμές των διυλιστηρίων προ τελών και φόρων, συμπεριλαμβανομένων εξόδων) μειώθηκαν κατά 32,87%. Οι μεσοσταθμικές πανελλαδικές τιμές πώλησης των εταιρειών εμπορίας , σύμφωνα με τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Τιμών Υγρών Καυσίμων, σημείωσαν πτώση κατά 14,09% (1,526 σε 1,311 €/λτ) ενώ οι μέσες τιμές λιανικές πώλησης στα πρατήρια μειώθηκαν κατά 13,16% (από 1,581 σε 1,373 €/λτ).

Κατά την διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου, οι τιμές διυλιστηρίων αποτελούν κατά μέσο όρο το 27% των λιανικών τιμών πώλησης, οι σταθερές επιβαρύνσεις το 57%, οι μεταβλητές το 8,5% ενώ τα έξοδα λειτουργίας και η κερδοφορία των εταιρειών εμπορίας και των πρατηρίων το 7,5% κατά την εξεταζόμενη περίοδο. Συνεπώς η μεταβολή των ex-factory τιμών των διυλιστηρίων επηρεάζει κατά 30% περίπου την τελική τιμή πώλησης της βενζίνης στον καταναλωτή. Οι συνολικές επιβαρύνσεις (φόροι, τέλη, κλπ) ανέρχονται σε 0,93 έως 0,98 € ανά λίτρο κάτι που θέτει «κατώφλι» στην λιανική τιμή πώλησης.

Οι τιμές διυλιστηρίων μειώθηκαν κατά την εξεταζόμενη περίοδο κατά 16,40 λεπτά του ευρώ (-32,87%) και η μέση λιανική τιμή της επόμενης μέρας μειώθηκε κατά 20,8 λεπτά του ευρώ (-13,16%). Δηλαδή σε απόλυτα νομισματικά μεγέθη η μείωση στις λιανικές τιμές ήταν μεγαλύτερη από τη μείωση στις τιμές ex-factory και ποσοστιαία αντιστοιχεί 39,2% της ποσοστιαίας μείωσης της ex-factory τιμής.

Είναι το περιθώριο, ανόητε!

Πάντως, παρά τα capital controls, παρά την ενίσχυση δολαρίου έναντι του ευρώ, παρά τη «χασούρα» από τα ακριβότερα αποθέματα που είχαν –και παρά τη μείωση της κατανάλωσης, τα διυλιστήρια ΕΛΠΕ και Motor Oil ανακοίνωσαν εκπληκτικά αποτελέσματα 9μήνου, με τα κέρδη του τρίτου τριμήνου, ιδίως, να υπερκαλύπτουν την κερδοφορία να υπερκαλύπτει και τις απώλειες του 2014. Στις επίσημες ανακοινώσεις και των δύο εταιρειών, ως κύριος παράγοντας για αυτή την εξαιρετικά θετική εξέλιξη περιγράφεται η «βελτίωση των περιθωρίων διύλισης» -με άλλα λόγια, η μείωση των διεθνών τιμών μεταφράστηκε σε υψηλή κερδοφορία για τη διύλιση και σε πολύ μικρότερη «ανάσα» στην κατανάλωση…

Τι λέει ο ειδικός… 

IMG_20160122_133200

Το τι ακριβώς σημαίνουν όλα αυτά τα στοιχεία που παραθέσαμε, το λέει η πρόεδρος των πρατηριούχων Ν.Λάρισας και αναπληρώτρια γενική γραμματέα της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Πρατηριούχων Εμπόρων Καυσίμων (ΠΟΠΕΚ), Ελισάβετ Παπαδοπούλου.

Δύο είναι οι κύριες αιτίες για την αναντιστοιχία διεθνών και εγχώριων τιμών, στην παρούσα χρονική συγκυρία: πρώτον, οι φόροι και δεύτερον, η υπερβολική συγκέντρωση, δηλαδή η δημιουργία ολιγοπωλίων και στους τρεις κλάδους των καυσίμων, παραγωγής, χονδρικού εμπορίου και λιανικού εμπορίου.

«Έχουμε τον υψηλότερο Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης σε όλη την Ευρώπη. Η τιμή της διυλισμένης βενζίνης προ φόρων είναι υψηλή λόγω μονοπωλίων. Δύο είναι οι ελληνικές εταιρείες που αγοράζουν και διυλίζουν τα καύσιμα: ΕΛΠΕ και Motor Oil. Η νομοθεσία που “απελευθέρωσε” την εγχώρια αγορά πετρελαιοειδών δεν επιτρέπει να μπει τρίτος –οι απαιτήσεις για τους χώρους εγκατάστασης και αποθήκευσης των αποθεμάτων είναι απαγορευτικές για Έλληνες και ξένους επενδυτές. Κατά συνέπεια, δεν λειτουργεί ο υγιής ανταγωνισμός στην εμπορία και τη διύλιση», επισημαίνει.

Για παράδειγμα, οι ελληνικές εταιρείες εξάγουν βενζίνη στη Βουλγαρία. Στην Ελλάδα, το καύσιμο πωλείται στα περίπου 1,3 ευρώ το λίτρο, ενώ στη Βουλγαρία πωλείται στα 0,75 λεπτά το λίτρο –«είναι το ίδιο καύσιμο», τονίζει η κ.Παπαδοπούλου. Και εξηγεί περαιτέρω ότι οι εξαγωγές ευνοούν και τις ίδιες τις εταιρείες, αλλά και το ελληνικό ΑΕΠ. «Δεν ενδιαφέρονται για το τι συμβαίνει στην εσωτερική αγορά», αναφέρει.

Ολιγοπώλια…

Συγκέντρωση εμφανίζεται και στη λιανική. Όπως και στα μεγάλα αστικά κέντρα Αθήνας και Θεσσαλονίκης, έτσι και στη Λάρισα, οι εταιρείες διύλισης έχουν αναπτύξει εκτεταμένο δίκτυο και πρατηρίων λιανικής. Περί τα 30-40 πρατήρια ανήκουν πια στις θυγατρικές των δύο ομίλων: EKO και BP ανήκουν στα ΕΛΠΕ, Shell (Coral) και Avin ανήκουν στη Motor Oil. Έχουν απομείνει ελάχιστοι ανεξάρτητοι πρατηριούχοι, οι οποίοι δεν μπορούν να ανταγωνιστούν, όχι μόνον εξαιτίας των φόρων και του περιορισμένου ανταγωνισμού στις τιμές. Δεν έχουν και τα λεγόμενα διαφοροποιημένα (βελτιωμένα) καύσιμα, τα οποία οι εταιρείες εμπορίας δίνουν μόνον στα πρατήρια με τα δικά τους σήματα.

«Για να επιβιώσουν οι πρατηριούχοι σήμερα, αναγκάζονται ή να νοικιάσουν ή να πουλήσουν τα πρατήριά τους στις εταιρείες, οι οποίες προσφέρουν πολύ υψηλότερο τίμημα από την πραγματική αξία του πρατηρίου, προκειμένου να πάρουν τη δραστηριότητα. Οι συμβάσεις είναι περίπου για δύο με τρία χρόνια. Οι εταιρείες δεν προσλαμβάνουν τους πρώην πρατηριούχους ή τα παιδιά τους, διότι προτιμούν υπαλλήλους νέους, κάτω των 25 ετών, με συμβάσεις χωρίς αποζημιώσεις στη λήξη τους».

Ακόμη κι αν οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου πέσουν στα 10-12 δολάρια το βαρέλι, στην Ελλάδα, για παράδειγμα, το πετρέλαιο θέρμανσης θα υποχωρήσει από τα περίπου 75 λεπτά που είναι σήμερα, στα περίπου 50-55 λεπτά, εξαιτίας των φόρων και της ολιγοπωλιακής κατάστασης. «Αυτή τη στιγμή, η Ελλάδα κάνει εξαγωγές βενζινών και εισαγωγές πετρελαίων. Συμφέρει η μείωση της κατανάλωσης, από όλες τις πλευρές. Και αυτό επιτυγχάνεται πρωτίστως με διατήρηση υψηλών τιμών στη λιανική τιμή των καυσίμων», καταλήγει η κ.Παπαδοπούλου.

ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΣ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

mrclogo

ΤΙΠΟΤΑ ΑΣΧΟΛΙΑΣΤΟ ΣΤΙΣ 22/12/2015

#Σταγονόμετρο Το μαρτύριο της σταγόνας υφίστανται όσοι περιμένουν να μάθουν τα τελικά αποτελέσματα των εσωκομματικών εκλογών της Νέας Δημοκρατίας. Το βράδυ της Δευτέρας ανακοινώθηκε το ...