Η ΓΡΑΦΗ ΕΙΝΑΙ ΑΝΩΤΕΡΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

IMG_0870

Η λογοτεχνία και η λογοκρισία έχουν ένα κοινό: τον λόγο. Η πρώτη τον απελευθερώνει, τον απογειώνει, του δίνει εκατομμύρια διαστάσεις. Η δεύτερη του θέτει όρια, τον προσγειώνει, τον κάνει μονοδιάσταστο. Όμως η δημοκρατία και η προάσπιση των δικαιωμάτων του πολίτη, μπορούν να επιβάλλουν στο όνομα της ασφάλειας την δεύτερη.

Αυτό δεν είναι εντελώς αντιδημοκρατικό. Γιατί, στην βάση της, η ελευθερία του λόγου, δεν είναι ένα πολιτικό δικαίωμα. Είναι ένα ατομικό δικαίωμα. Απελευθερώνει το άτομο και το ανεξαρτητοποιεί μέσα στην κοινωνία, όπως είπε και ο Δημήτρης Ραυτόπουλος σε μια εκδήλωση για την λογοκρισία στην λογοτεχνία που διοργάνωσαν οι Εκδόσεις Γαβριηλίδης πριν από λίγες ημέρες.

Τι θα γινόταν εάν τρεις καταξιωμένοι χειριστές του λόγου κάθονταν γύρω από ένα τραπέζι και αποφάσιζαν να μιλήσουν για την λογοκρισία; Ο Δ. Ραυτόπουλος θα έλεγε τα θεωρητικά, ο Τίτος Πατρίκιος θα ανέφερε περιστατικά, και ο Πέτρος Μάρκαρης θα τους τσιγκλούσε με ερωτήματα για να συνεχίσουν να μιλούν. Όπως και έγινε περίπου.

IMG_1595

Η λογοκρισία είναι είτε επίσημος θεσμός του κράτους ή της κάθε εξουσίας, είτε είναι κοινωνική – κρύβεται μέσα στον κοινωνικό αυτοματισμό του κάθε ατόμου. 

Ο θεσμός μπορεί να κόψει σελίδες. Να απαγορεύσει λέξεις ή κεφάλαια ή εκδόσεις ολόκληρες. Είτε στο όνομα της εθνικής ασφάλειας ή κάποιου λόγου που εκείνος θα ορίσει είτε στην προσπάθειά του για επιβίωση ή εξάπλωση (βλ. λογοκρισία σε σταλινική Σοβιετική Ένωση και χιτλερική ναζιστική Γερμανία). Από την άλλη πλευρά, ο ίδιος ο λογοτέχνης μπορεί να αυτολογοκριθεί. Αφενός για να περάσει τα κείμενά του από την επίσημη Λογοκρισία. Να τα ρετουσάρει, δηλαδή, έτσι ώστε να «αρέσουν». Αφετέρου, και αυτό οφείλουμε να το αποδώσουμε στον Τίτο Πατρίκιο που το είπε, με την αυτολογοκρισία ο καθένας μπορεί να κρύψει και τις αδυναμίες των γραπτών του.

Και για να μην κατηγορούμε μόνο τα απολυταρχικά καθεστώτα ότι λογόκριναν, ας μην ξεχνούμε τα ελληνικά παραδείγματα. Η θανάτωση του Σωκράτη ήταν λογοκρισία. Ο «καθαρισμός» των βιβλιοθηκών των στρατοπέδων τον προηγούμενο αιώνα από τα «κόκκινα» βιβλία συγγραφέων όπως ο Ντοστογέφσκι ήταν μια πρώιμη επαφή με την λογοκρίσια για πολλούς. Σας διαβεβαιώ ότι ακόμη και σήμερα, τα βιβλία στο στράτευμα δεν τα παίρνουν και με πολύ καλό μάτι. Αφήστε που υπάρχουν σε μονάδες των Αθηνών αποθήκες ολόκληρες με αστυνομικά (!) μυθιστορήματα που έτυχε να είχαν περίεργο τίτλο, κατεσχεμένα την περίοδο της Χούντας. Το γεγονός ότι ο αστυνόμος, ο διευθυντής και ο φύλακας σε μια φυλακή την ίδια περίοδο ήξεραν πότε ο εξόριστος είχε ένα φλερτ και πότε όχι είναι λογοκρισία. Γιατί η λογοκρισία είναι δύναμη επί της γνώσης και της ελεύθερης διατύπωσης των σκέψεων. Για αυτό άλλωστε και είναι φαινόμενο των σύγχρονων αιώνων. Εμφανίστηκε επί της ουσίας με την εξέλιξη της τυπογραφίας, που πλέον η γνώση θα διακινούνταν πιο εύκολα. Η γνώση και η ελεύθερη διατύπωση των σκέψεων εξάλλου είναι εκείνα τα ατομικά δικαιώματα που αποτελούν θεμέλιο για την συγκρότηση ενός πολίτη με δικαιώματα – απαραίτητη προϋπόθεση για την επιβίωση της Δημοκρατίας. 

Συμπέρασμα: Τρεις εξαιρετικοί storytellers συνιστούν: Γράψτε! Γράψτε γιατί είναι ανώτερο και από την Δημοκρατία!

Υ.Γ.: Ενδεχομένως και να έχω λογοκρίνει αρκετά το συγκεκριμένο κείμενο. Για αυτό δεν σας αρέσει.

ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΣ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

cinema

ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ 21/04 – 27/04

Έφτασε πάλι Πέμπτη και στους κινηματογράφους μπορούμε να δούμε τα πρώην «προσεχώς»! Έτσι, για την ερχόμενη εβδομάδα οι ταινίες, οι αίθουσες και οι προβολές είναι ...